TÜRK DESTANLARI

ALP ER TUNGA DESTANI


Destan Hakkında Kısa Bilgi:

Yaradılış Destanından sonra bilinen ilk büyük ve millî Türk Destanı Alp Er Tunga Destanıdır. Fakat bu destanın, hattâ özeti hakkında dahî kesin bilgiler edinilmiş değildir; çok eski çağlarda ve Türk Boylan arasında böyle bir destanın söylenmiş olduğu, bilinmeyen sebeplerden, belki de bu destanlardan sonra çekirdeklenmeye başlayan ve daha etkili bir şekilde Türk Boylarını coşturan destanlar, özellikle Oğuz Kağan Destanının etkisiyle unutulmağa başlamış olabileceği varsayımını kabul etmek zorundayız,

Alp Er Tunga Destanı hakkındaki bilgilerin en önemli kaynağı Divan-ı Lugat-it Türk'tür. Milâttan sonra on birinci yüzyılda Kâşgarlı Mahmut tarafından yazılan bu eserde, Destanın, büyük bir ihtimâlle son kısımlarına ait bir ağıt (sagu) yazılı olarak verilmektedir.

Bu Türk Beğlerinde atı belgülük
Tunga Alp Er idi katı belgülük DEVAMINI OKUMAK İÇİN TIKLA

OĞUZ KAĞAN DESTANI

1. OĞUZ DESTANININ ÖZELLİKLERİ

Eski Türk tarihinde hükümdarların doğuşu, efsanelere büründürülmüş ve kutsal bir olay gibi anlatılmışlardı. Hükümdarlar böyle kutsallaştırılıp, gökten indirilir iken; elbetteki Oğuz-Kağan gibi, bütün Türk kaviminin atası olan kutsal bir kişinin menşeleri de, Tanrıya ve göğe bağlanacaktı. Eski Türklere göre herşeyi yaratan ve her varlığın sahibi olan tek kutsal şey, gökteki biricik Tanrı idi.Aslında göğün kendisi olan Tanrı değildi. Çünkü gök de, yer gibi, maddî birer varlık ve yüce Tanrı tarafından yaratılmış, dünyanın birer parçası idiler. Gök, bir tane idi ve dünyamızın üstünü, bir kubbe şeklinde kaplıyordu. Fakat bu kubbenin üstünde, daha bir çok gökler vardı. Ayın güneşin ve türlü yıldızlar ile burçların dolaştıkları, ayrı ayrı gökler, uzayın sonsuzluklarını kendi aralarında paylaşıyorlardı. Bütün bunların üstünde, bir gök daha vardı ki, bu gökte yaratıcı, büyük ve tek Tanrı oturuyordu. Eski Türkler, ğögün katlarını üst üste koyma yolu ile saymamışlardı. Fakat sonradan, biraz da dış tesirler sebebi ile gökleri, yedi veya dokuz kat olarak tarif etmeğe başladılar.

"Oğuz-Kağan destanına, Uygur çağından sonra, hafif dış tesirler girmeğe başladı":DEVAMINI OKUMAK İÇİN TIKLA

METE DESTANI

 


"Eşimi, atımı verdim, çünkü benimdir!"
"Toprak verilemez, çünkü devletindir!"
METE

1. METE'NİN GENÇLİĞİ OĞUZ-HAN'INKİNE BENZİYORDU

"Büyük Hun İmparatoru Mete'nin bir efsane halinde anlatılan gençliği, Oğuz-Han'ın hayatına benzetilmişti" :

Oğuz Kağan, müslüman olan Türklere göre, babası Kara Han'ı öldürmüş ve onun yerine geçmişti. Zamanımızdan 200 sene önce büyük bir Türk Tarihi yazmış olan bir Fransız bilgini, Oğuz Han'ın Mete olabileceğini söylemiş ve ikisi arasında da bir bağ görmüştü. Bu Fransız bilgininin görüşü, büsbütün de yanlış değildi." Çünkü Mete de, Oğuz-Han gibi babasını öldürmüş ve onun yerine, hükümdar olmuştu."Çin Tarihleri, ...DEVAMINI OKUMAK İÇİN TIKLA

ERGENEKON DESTANI

Ergenekon Destanı, "Büyük Türk Destanından bir parçadır. Türk kavimlerinden Göktürkler'i mevzu alır. Göktürkler'in menşeini açıklamak ister. Ergenekon Destanı'nın özeti şöyledir:

Türk illerinde Göktürkler'e itaat etmeyen bir yer yoktu. Bunu kıskanan yabancı kavimler birleşerek Göktürkler'in üzerine yürüdüler. Maksatları öç almaktı. Göktürkler, çadırlarını, sürülerini bir yere topladılar. Çevresine hendek kazıp beklediler. Düşman gelince, vuruşma da başladı. On gün vuruştular. Göktürkler üstün geldi.

Bu yenilgiden sonra yabancı kavimlerin hanları ve beyleri av yerinde toplanıp konuştular.

"Göktürkler'e hile yapmazsak akıbet işimiz yaman olur," dediler....DEVAMINI OKUMAK İÇİN TIKLA

GÖÇ DESTANI

Destan hakkında bilgi:

Bu destan da bir Uygur destanıdır ve daha önce belirtildiği üzere, Türeyiş Destanının bir uzantısı gibidir. Bugün, Orhun nehri kıyısında bir şehir kalıntısı ile bir saray yıkıntısı vardır ki çok eskiden bu şehre Ordu -Balık denildiği sanılmaktadır. Büyük Uygur Destam'nın son bölümü diye kabul edebileceğimiz Göç Destanı, işte bu şehrin saray yıkıntısının önünde bugün görülebilecek şekilde duran yazıtlarda yazılı olduğunu Hüseyin Namık Orkun ileri sürmektedir. Yine Hüseyin Namık Orkun'un belirttiğine göre bu yazıtlar, Moğol Hânı Öğüdey zamanında Çin'den getirilen uzmanlara okutturulup tercüme ettirilmiştir.

Göç Destanının Çin ve Iran kaynaklarındaki kayıtlarına göre iki ayrı söyleyiş hâlinde olduğu bilinmekte ise de aslında birbirinin tamamlayıcısı gibidir. Iran kaynaklarındaki söyleyiş, daha çok tarih bilgilerine yakındır. Aynı zamanda Iran söyleyişi, Türklerin Maniheizm'i kabulünü anlatan bir menkıbe görünümündedir. Aşağıda özetlenmiş olan söyleyiş ... DEVAMINI OKUMAK İÇİN TIKLA


GÖKTÜRK KİTABELERİ - KÜLTİGİN ANITI

 

 

BUGÜNKÜ TÜRKÇESİ
GÖKTÜRK TÜRKÇESİ

GÜNEY CEPHESİ

Tanrı gibi gökte olmuş Türk Bilge Kağanı, bu zamanda oturdum.
Sözümü tamamiyle işit. Bilhassa küçük kardeşim,yeğenim, oğlum, bütün soyum, milletim, güneydeki şadpıt beyleri, kuzeydeki tar- kat, buyruk beyleri,Otuz Tatar...../ Dokuz Oğuz beyleri, milleti ! Bu sözümü iyice işit, adamakıllı dinle;

GÜNEY CEPHESİ

Tengri teg tengride bolmuş Türk Bilge Kağan,bu ödke oturtum.
Sabımın tüketi eşidgil.Ulayu ini yigünüm,oğlanım,biriki oğuşum, budunum,biriye şadpıt begler., yırıya tarkat buyruk beğler Otuz (tatar...) Tokuz Oğuz begleri, budını ! bu sabımın edgüti eşid. Katığdı tıngla:

İleri gün doğusuna, güneyde gün ortasına, batıda gün batısına, kuzeyde gece ortasına kadar, onun içindeki millet hep bana tabidir. Bunca milleti hep düzene soktum. O şimdi kötü değildir. Türk kağanı Ötüken ormanında oturursa ilde sıkıntı yoktur.
İlgerü kün togsıka birigerü kün ortusıngaru kurıgaru kün batsıkınga yırıgaru tün ortusıngaru anda içreki budun [kop]m[ang]ak[örür]. [Bunç]a budun kop itdim. Ol amtı anyıg yok. Türk kagan Ötüken yış olursar ilte bung yok.
Doğuda şantuk ovasına kadar ordu sevk ettim, denize ulaşmama az kaldı. Güneyde dokuz Ersine kadar ordu sevk ettim, Tibete ulaşmama az kaldı. Batıda İnci nehrini geçerek Demir Kapıya kadar ordu sevk ettim. Kuzeyde Yir Bayırku yerine kadar ordu sevk ettim. Bunca yere kadar yürüttüm. Ötüken ormanından daha iyisi hiç yokmuş. İl tutacak yer Ötüken ormanı imiş.
İlgerü Şantung yazıka tegi süledim, taluyka kiçig tegmedim. Birigerü Tokuz Ersinke tegi süledim, Tüpütke kiçig [teg]medim. Kurıgaru Yinçü ög[üz] keçe Temir Kapıgka tegi süledim. Yırıgaru Yir Bayırku yiringe tegi süledim. Bunça yirke tegi yorıtdın. Ötüken yışda yig idi yok ermiş. İl tutsık yir Ötüken yış ermiş.
Bu yerde oturup Çin milleti ile anlaştım.. Altını, gümüşü,ipeği, ipekliyi sıkıntısız öylece veriyor.
Bu yerde olurup Tapgaç budun birle tüzültüm. Altun kümüş işgiti kutay bungsuz ança birür.
Çin milletinin sözü tatlı, ipek kumaşı yumuşak imiş. Tatlı sözle, yumuşak ipek kumaşla aldatıp uzak milleti öylece yaklaştırırmış. Yaklaştırıp, konduktan sonra, kötü şeyleri o zaman düşünürmüş. İyi bilgili insanı, iyi cesur insanı yürütmezmiş. Bir insan yanılsa, kabilesi, milleti, akrabasına kadar barındırmazmış. Tatlı sözüne, yumuşak ipek kumaşına aldanıp çok çok, Türk milleti öldün; Türk milleti, öleceksin! Güneyde Çogay ormanına, Tögültün ovasına konayım dersen, Türk milleti, öleceksin!
Tabgaç budun sabı süçig agısı yumşak ermiş. Süçig sabın yımşak agın arıp ırak budunug ança yağutır ermiş. Yaguru kondukda kisre anyıg bilig anda öyür ermiş. Edgü bilge kişig edgü alp kişig yorutmaz ermiş. Bir kişi yangılsar oguşuı budunı bişükinge tegi kıdmaz ermiş. Süçig sabınga yımşak agısınga arturup öküş Türk budun öltüg. Türk budun ölsiking. Biriye Çogay yış Tögültün yazı konayın ister Türk budun ölsikig.
Orada kötü kişi şöyle öğretiyormuş; Uzak ise kötü mal verir, yakın ise iyi mal var verir diyip öyle öğretiyormuş. Bilgi bilmez kişi o sözü alıp, yakına gidip, çok insan, öldün!
O yere doğru gidersen, Türk milleti, öleceksin! Ötüken yerinde oturup kervan, kafile gönderirsen hiçbir sıkıntın yoktur. Ötüken ormanında oturursan ebediyen il tutarak oturacaksın.
Anda anyıg kişi ança boşgurur ermiş: Irak erser yablak ağı birür, yağuk erser edgü agı birür tip ança boşgurur ermiş. Bilig bilmez kişi ol sabığ alıp yaguru barıp öküş kişi öltüg.
Ol yirgerü barsar Türk budun ölteçi sen. Ötüken yir olurup arkış tirkiş ısar neng bunguğ yok. Ötüken yış olursar benggü il tuta olurtaçı sen.
Türk milleti, tokluğun kıymetini bilmezsin. Açlık, tokluk düşünmezsin. Bir doysan açlığı düşünmezsin. Öyle olduğun için, beslemiş olan kağanının sözünü almadan her tarafa gittin. Hep oralarda mahvoldun, yok edildin. Orda, geri kalanınla her yere hep zayıflayarak, ölerek yürüyordun. Tanrı buyurduğu için, kendim devletli olduğum için, kağan oturdum. Kağan oturup; aç, yoksul milleti hep toplattım. Yoksul milleti zengin kıldım. Az milleti çok kıldım. Yoksa, bu sözümde yalan var mı?
Türk budun tokurkak sen. Açsık tosık ömez sen. Bir todsar açsık ömez sen. Antagıngın üçün igidmiş kaganıngın sabın almatın yir sayu bardığ. Kop anda alkıntığ, arıltığ. Anda kalmışı yir sayu kop toru ölü yorıyur ertig. Tengri yarlıkadukın üçün [o]züm kutum bar üçün kağan olurtum. Kağan olurup yok çıgany budunug kop kubratdım. Çıgany budunung bay kıldım. Az budunung öküş kıldım. Azu bu sabmıda igid bar gu?
Türk beyleri, milleti, bunu işitin ! Türk milletini toplayıp il tutacağını burda vurdum. Yanılıp öleceğini yine burda vurdum. Her ne sözüm varsa ebedi taşa (bengü taşa) vurdum. Ona bakarak bilin. Şimdiki Türk milleti, beyleri, bu zamanda itaat eden beyler olarak mı yanılacaksınız ?
Türk begler budun bunı eşiding. Türk [budunti]rip il tutsıkıngın bunda urtum. Yangılıp ölsikingin yime bunda urtum. Neng neng sabım erser benggü taşka urtum. Angar körü biling. Türk amtı budun begler bödke körügme begler gü yangıltaçı siz?
Ben ebedi taş (bengü taş) yontturdum..... Gönüldeki sözümü vurdurdum........ On Ok oğluna, yabancısına kadar bunu görüp bilin. Bengü taş yontturdum....... İl ise , şöyle daha erişilir yerde ise , işte öyle erişilir yerde bengü taş yontturdum, yazdırdım. Onu görüp öyle bilin....
Men b[enggü taş tokıtdım.......... Tabg]aç kağanda bedizçi kelürtüm, bedizet[t]im. Mening sabımın sımadı. Tabgaç kaganıng içreki bedizçig ıtı. Angar adınçıg bark yaraturtum. İçin taşın adınçığ bediz urturtum. Taş tokıtdım. Köngülteki sabımın u[rturtum........... On Ok oğlıng]a tatınga tegi bunı körü biling. Ol taş [..................] dım. Bu bitig bitigme atısı Yol[l]ug T[igin].
DOĞU CEPHESİ
DOĞU CEPHESİ
Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insan oğlu kılınmış. insan oğlunun üzerine ecdadım Bumin Kağan,İstemiKağan oturmuş. Oturarak Türk milletinin ilini töresini tutu vermiş,düzenleyi vermiş. Dört taraf hep düşman imiş. Ordu sevk ederek dört taraftaki milleti hep almış, hep tabi kılmış.Başlıya baş eğdirmiş, dizliye diz çöktürmüş. Doğuda kadırkan ormanına kadar, batıda DemirKapıya kadar kondurmuş. İkisi arası5nda pek teşkilatsız Gö Türk öylece oturuyormuş. Biölgili kağan imiş, cesur kağan imiş. Buyruğu yine bilgili imiş tabii,İli tutup töreyi düzenlemiş. Kendisi öylece vefat etmiş. Yasçı, ağlayıcı, doğuda gün doğusundan Böklü çöllü halk, Ç in,Tibet, Avar, Bizans, Kırgız, Üç Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabı, bunca millet gelip ağlamış, yas tutmuş. Öyle ünlü kağan imiş.
Üze kök tengri asra yağız yir kılındukda ikin ara kişi oğlı kılınmış. Kişi oğlında üze eçüm apam Bumin Kağan İstemi Kağan olurmış. Olurupan Türk budunung ilin törüsin tuta birmiş, iti birmiş. Tört bulung kop yağı ermiş. Sü sülepen tört Başlıgıg yükündürmiş. Tizligig sökürmiş. İlgerü Kadırkan yışka tegi kirü Temir Kapıgka tegi kondurmış. İkin ara idi oksuz Kök Türk ança olurur ermiş. Bilge Kağan ermiş, Alp Kağan ermiş. Buyrukı yime budunı yime tüz ermiş. Anı üçün ilig ança tutmış erinç. İlig tutup törüg itmiş. Özi ança tutmış erinç. İlig tutup törüg itmiş. Özi ança kergek bolmış. Yoğçı sığıtçı öngre kün toğsıkda Bökli çöl[l]üg il Tabgaç Tüpüt Apar Purum Kırgız Üç Kurıkan Otuz Tatar Kıtany Tatabı bunça budun kelipen sığtamış yoğlamış. Antağ külüg kağan ermiş.
Ondan sonra küçük kardeşi kağan olmuş tabii, oğulları kağan olmuş tabii. Ondan sonra küçük kardeşi büyük kardeşi gibi kılınmamış olacak, oğlu babası gibi kılınmamış olacak. Bilgisiz kağan oturmuştur, kötü kağan oturmuştur.Buyruğu da bilgisizmiş tabii, kötü imiş tabii. Beyleri, milleti ahenksiz olduğu için , Çin milleti hilekâr ve sahtekâr olduğu için , aldatıcı olduğu için,küçük kardeş ve büyük kardeşi birbirine düşürdüğü için, bey ve milleti karşılıklı çekiştirttiği için, Türk milleti il yaptığı ilini elden çıkarmış, kağan yaptığı kağanını kaybedi vermiş. Çin milletine beylik erkek evlâdı kul oldu, hanımlık kız evlâdı cariye oldu.Türk beyler Türk adını bıraktı. Çinli beyler Çin adını tutup, Çin kağanına itaat etmiş. Elli yıl işi gücü vermiş. Doğuda gün doğusunda Böklü kağana kadar ordu sevk edi vermiş. Batıda Demir Kapıya kadar ordu sevk edi vermiş. Çin kağanına ilini, töresini alı vermiş.
Anda kisre inisi kağan bolmış erinç, oğlıtı kağan bolmış erinç. Anda kisre inisi eçisin teg kılınmaduk erinç, oğlı kangın teg kılınmaduk erinç. Biligsiz Kağan olurmış erinç, yablak kağan olurmış erinç. Begleri budunı tüzsüz üçün Tabgaç budun tebligin kürlüg üçün armakçısın üçün inili eçili kingşürtükin üçün begli budunlıg yongşurtukın üçün Türk budun illedük ilin ıçğınu ıdmış, kağanladuk kağanın yitürü ıdmış. tagaç budunka beglik urı oglun kul boldı, işilik kız oglın küng boldı. Türk begler Türk atın ıtı. Tabgacçı begler Tabga atın tutupan Tabgaç kağanka körmiş. Elig yıl işig küçüg birmiş. İlgerü kün toğsıkda Bökli kağanka tegi süleyü birmiş. Kurıgaru Temir Kapıgka tegi süleyü birmiş.Tabgaç Kağanka ilin törüsin alı birmiş.
Türk halk kitlesi şöyle demiş: İlli millet idim, ilim şimdi hani, kime ili kazanıyorum der imiş. Kağanlı millet idim, kağanım hani, ne kağana işi gücü veriyorum der imiş. Öyle diyip Çin kağanına düşman olmuş.Düşman olup, kendisini tanzim ve tertip edemediğin- den yine teslim olmuş.
Türk kara kamağ budun ança timiş: İllig budun ertim, ilim amtı kanı, kimke ilig kazganur men tir ermiş. Kağanlıg budun ertim, kağanım kanı, ne kağanda işig küçüg birür men tir ermiş. Ança tip Tabgaç kağanka yağı bolmış. Yağı bolup itinü yaratunu umaduk yana içikmiş.
Bunca işi gücü verdiğini düşünmeden, Türk milletini öldüreyim, kökünü kurutayım der imiş. Yok olmaya gidi- yomuş.
Bunça işig küçüg birtürkgerü sakınmatı Türk budun ölüreyin uruğsıratayın tir ermiş. Yokadu barır ermiş.
Yukarıda Türk Tanrısı, Türk kutsal yeri , suyu öyle tanzim etmiş. Türk milleti yok olmasın diye, millet olsun diye babam İlteriş Kağanı, annem, an- nem İlbilge Hatunu göğün tepesinden yukarı kaldırmış olacak. Babam kağan on yedi erle dışarı çıkmış. Dışarı yürüyor diye ses işitip şehirdeki dağa çıkmış, dağdaki inmiş, toplanıp yetmiş er olmuş. Tanrı kuvvet verdiği için babam kağanın askeri kurt gibi imiş, düşmanı koyun gibi imiş. Doğuya, batı- ya asker sevk edip toplamış, yığmış. Hepsi yedi yüz er olmuş.
Üze Türk Tengrisi Türk ıduk yiri subu ança itmiş. Türk budun yok olmazun tiyin budun bolçun tiyin kangım İltiriş Kağanığ ögüm İlbilge Katunug tengri töpüsinde tutup yügerü kötürmiş. Taşra yorıyur tiyin kü eşidip balıkdaki tağıkmış, tağdaki inmiş, tirilip yitmiş er bolmış. Tengri küç birtük üçün kangım kağan süsi böri teg ermiş, yağısı koyn teg ermiş. İlgerü kurıgaru sülepti[r]m[iş] kubrat[mış]. [K]amağı yiti yüz er bolmış.
Yedi yüz er olup ilsizleşmiş, kağansız- laşmış milleti, cariye olmuş, kul olmuş milleti, Türk töresini bırakmış milleti, ecdadımın töresince yaratmış, yetiştir- miş. Tölis, Tarduş milletini orda tanzim etmiş. Yabguyu, şadı orda vermiş.
Yiti yüz er bolup ilsiremiş kağansıramış budunuğ, küngedmiş kuladmış budunug, Türk törüsin ıçgınmış budunug eçüm apam törüsince yaratmış, boşgurmış. Tölis Tarduş [budunug anda itmiş] Yabgug şadıg anda birmiş.
Güneyde Çin milleti düşman imiş. Kuzeyde Baz Kağan, Dokuz Oğuz kavmi düşman imiş. Kırgız, Kurıkan, Otuz Tatar, Kıtay, Tatabı hep düşman imiş. Babam kağan bunca..........] Kırk yedi defa ordu sevk etmiş, yirmi savaş yapmış. Tanrı lütfettiği için illiyi ilsizleş- tirmiş, kağanlıyı kağansızlaştırmış, düşmanı tabi kılmış, dizliye diz çöktür- müş, başlıya baş eğdirmiş. Babam ka- ğan öylece ili, töreyi kazanıp, uçup gitmiş
Biriye Tabgaç budun yağı ermiş. Yırıya Baz kağan Tokuz Oğuz budun yağı ermiş. Kırgız Kurıkan Otuz Tatar Kıtany Tatabı kop yağı ermiş. Kangım kağan bunca........... Kırk artukıyiti yolı sülemiş, yigirmi süngüş süngişmiş. Tengri yarlıkaduk üçün illigig ilsitermiş, kaganlıgıg kagansıratmış, yagıg baz kılmış, tizligig sökürmiş, başlıgıg yükündü[rmiş. Kangım kagan ança ilig] törüg kazganıp uça barmış.
Babam kağan için ilkin Baz Kağanı Balbal olarak dikmiş.O töre üzerine amcam kağan oturdu. Amcam kağan oturarak Türk Milletini tekrar tanzim etti, besledi. Yoksulu zengin kıldı, azı çok kıldı. Amcam kağan oturduğunda kendim Tarduş Milleti üzerinde şad idim. Amcam kağan ile doğuda Yeşil Nehir, Şantung ovasına kadar ordu sevk ettik. Batıda Demir Kapıya kadar ordu sevk ettik. Kögmeni aşarak Kırgız ülkesine kadar ordu sevk ettik, on üç defa savaştık. İlliyi ilsizleştirdik, kağan- lıyı kağansızlaştırdık. Dizliye diz çöktür- dük, başlıya baş eğdirdik.
Kangım Kaganka başlayu Baz kaganıg balbal tikmiş. Ol törüde üze eçim kagan olurtı. Eçim kagan olurupan Türk budunug yiçe itdi, igit[t]i. Çıganyıg [bay kıldı, azıg öküş kıldı]. Eçim kagan olurdukda özüm Tarduş budun üze şad ertim. Eçim kagan birle ilgerü Yaşıl Ögüz Şantung yazıka tegi süledimiz. Kurıgaru Temir Kapigka tegi süledimiz. Kögmen aşa Kı[rkız yiringe tegi süledimiz] Kamagı biş otuz süledimiz, üç yigirmi süngüşdümüz. İlligig ilsiretdimiz, kaganlıgıg kagansıratdımız. Tizligig sökürtümüz, başlıgıg yükündürtümüz.
Türgiş Kağanı Türkümüz, milletimiz idi. Bilmediği için, bize karşı yanlış hareket ettiği için kağanı öldü. Buyruku, beyleri de öldü. On Ok kavmi eziyet gördü.
Türgiş kagan Türkümüz [budunumuz erti. Bilmedükin] üçün kaganı ölti. Buyrukı begleri yime ölti. On Ok budun emgek körti.
Ecdadımızın tutmuş olduğu yer, su sahipsiz olmasın diye Az milletini tanzim ve tertip edip....
Eçümüz apamız tutmış yir sub idisiz bolmazun tiyin Az budunug itip yar[atıp........]
Bars bey idi. Kağan adını burda biz verdik. Küçük kız kardeşim prensesi verdik. Kendisi yanıldı, kağanı öldü, milleti cariye, kul oldu.
Kögmen yir sub idisiz kalmazun tiyin Az Kırgız budunug yarat[ıp keltimiz, süngüşdümüz.....ilin] yana birtimiz.
Doğuda Kadırkan ormanını aşarak milleti öyle kondurduk, öyle düzene soktuk. Batıda Kengü Tarmana kadar Türk milletini öyle kondurdu, öyle dü- zene soktuk.
İlgerü Kadırkan yışığ aş budunug ança itdimiz. Kurıgaru Kengü Tarmanka tegi Türk budunug ança kondurtumuz, ança itdimiz
O zamanda kul kullu olmuştu, cariye cariyeli olmuştu. Küçük kardeş büyük kardeşini bilmezdi, oğlu babasını bilmezdi. Öyle kazanılmış, düzene sokulmuş ilimiz, töremiz vardı.
Ol ödke kul kullug bolmış erti., [küng, künglük bolmış erti. İnisi eçisin bilmez erti, oglı kangın bilmez erti.] Ança kazganmış itmiş ilimiz törümüz erti.
Türk, Oğuz beyleri, milleti, işitin: Üstte gök basmasa, altta yer delinme- se, Türk milleti, ilini töreni kim bozabi- lecekti? Türk milleti, vaz geç, pişman ol! Disiplinsizliğinden dolayı, beslemiş olan bilgili kağanınla, hür ve müstakil iyi iline karşı kendin hata ettin, kötü hale soktun.
Türk Oguz begleri budun eşiding: Üze tengri basmasar, asra yir telinmeser, Türk budun, ilingin törüngin kim artatı [udaçı erti]? Türk budun ertin, okün! Küregüngün üçün igidmiş bilge kaganıngın ermiş barmış edgü ilinge kentü yangıldıg, yablak kigürtüg.
Silahlı nereden gelip dağıtarak gön- derdi? Mızraklı nereden gelerek sürüp gönderdi. Mukaddes Ötüken ormanının milleti, gittin. Doğuya giden, gittin. Batıya giden, gittin. Gittiğin yerde hayrın şu olmalı: Kanın su gibi koştu, kemiğin dağ gibi yattı. Beylik erkek evladın kul oldu, hanımlık kız evladın cariye oldu. Bilmediğin için, kötülüğün yüzünden amcam kağan uçup gitti.
Yaraklıg kandın kelip yanya iltdi. Süngüglüg kandın kelipen süre iltdi? Iduk Ötüken y[ış budun bardığ. İlgera barigma] bardıg, kurıgaru barigma bardıg. Barduk yirde edgüg ol erinç: Kanıng subça yügürtı, süngüküng tagça yatdı. Beglik urı oglung kul boldı, işilik kız oglung küng boldı. Bilmedük üçün [yablakıngın üçün eçim kagan uça bardı.]
Önce Kırgız kağanını balbal olarak diktim. Türk milletinin adı sanı yok olmasın diye, babam kağanı, annem hatunu yükseltmiş olan Tanrı, il veren Tanrı, Türk milletinin adı sanı yok olmasın diye kendimi o Tanrı kağan oturttu tabi.
Başlayu Kırgız kaganıg balbal tiktim. Türk budunug atı küsi yok bolmazun tiyin kangım kaganıg ögüm katunug kötürmiş tengri il birigme tengri Türk budun atı küsi yok bolmazun [tiyin özümün ol tengri] kagan olurtdı erinç.
Varlıklı, zengin millet üzerine otur- madım. İşsiz aşsiz, dışta donsuz; düşkün, perişan milletin üzerine otur- dum. Küçük kardeşim Kül Tigin ile konuştuk. Babamızın, amcamızın kazanmış olduğu milletin adı yok olmasın diye, Türk milleti için gece uyumadım, gündüz oturmadım Küçük kardeşim Kül Tigin ile, iki şad ile öle yite kazandım. Öyle kazanıp bütün milleti ateş, su kılmadım.
Neng yılsıg budunka olurmadım. İçre aşsız taşra tonsuz yabız yablak budunda üze olurtum. İnim Kül Tigin birle sözleşdimiz. Kangımız eçimiz kaz[ganmış budun üçün tün udımadım, küntüz olurmadım. İnim Kül Tigin birle iki şad birle ölü yitü kazgandım. Ança kazganıp biriki budunug ot sub kılmadım.
Ben kendim kağan oturduğumda, her yere gitmiş olan millet öle yite, yaya olarak, çıplak olarak dönüp geldi. Milleti besleyeyim diye, kuzeyde Oğuz kavmine doğru, doğuda Kıtay,Tatabı kavmine doğru, güneyde Çine doğru on iki defa büyük ordu sevk ettim,....... savaştım. Ondan sonra, Tanrı bağışlasın, devletim var olduğu için, kısmetim var olduğu için, ölecek milleti diriltip besledim. Çıplak milleti donlu, yoksul milleti zengin kıldım. Değerli illiden, değerli kağanlığından daha iyi kıldım, düşmansız kıldım. Dört taraftaki milleti hep tabi kıldım, düşmansız kıldım. Hep bana itaat etti. İşi gügü veriyor. Bunca töreyi kazanıp Kül Tigin kendisi öylece öldü.
Men [özüm kagan olurtukuma yir sayu] barmış budun ölü yitü yadagın yalıngın yana kelti. Budunug igideyin tiyin yırıgaru yalıngın yana kelti. Budunug igideyin tiyin yırıgaru Oguz budun tapa ilgerü Kıtany Tatabı budun tapa birigerü Tabgaç tapa ulug sü iki yigir[mi süledim............ süngüşdüm. Anda.] kisre tengri yarlıkazu kutum bar üçün ülügüm bar üçün ölteçi budunug tirgürü igit[t]im. Yalıng budunug tonluğ çıgany budunug bay kıldım. Az budunug öküş kıltım. Igar illigde [ıgar kaganlıgda yig kıldım. Tört bulungdaki] budunug kop baz kıldım, yağısız kıldım. Kop manga körti. İşig küçüg birür. Bunça törüg kazganıp inim Kül Tigin özi ança kergek boldı.
KUZEY CEPHESİ
KUZEY CEPHESİ
Küçük kardeşim Kül Tigine gereken oldu. Kendim düşünceye daldım. Görür gözüm görmez gibi, bilir aklım bilmez gibi oldu. Kendim düşünceye daldım. Zamanı Tanrı yaşar. İnsanlar hep ölmek için türemiş. Öyle düşünceye daldım. Gözden yaş gelse engel olarak, gönülden ağla- mak gelse geri çevirerek düşünceye daldım. Müthiş düşünceye daldım. İki şadım ve küçük kardeş yeğenim, oğlanım, beylerim ,milletim gözü ka- şı kötü olacak diye düşünceye daldım.......................

BİLGE KAĞAN

İnim Kül Tigin kergek boldı.... Özüm sakındım(sıkındım). Körür közüm körmez teg, bilir biligim bilmez teg boldı.Özüm sıkındım (sakındım). Öd Tengri yaşar. Kişi oğlu kop ölgeli töremiş............ Ança sıkındım. Közde yaş kelser tıda, köngülte sığıt kelser yanduru sakındım. Katığdı sakındım.........
İki şad ulayı ini yigünüm, oğlanım, beglerim, budunum közü kaşı yablak boldaçı tip sakındım.

BİLGE KAĞAN





Bu sayfa hakkındaki yorumlar:
Yorumu gönderen: BATUR NAFİZ TANÇAĞLAR( bnafiztcaglarhotmail.com ), 03.05.2011 19:32:45:
KIRMIZI BAYRAK SİYAH SANCAK Son kurultayın adı “Turan” olacak… Başımızın üstünde Kur’an olacak… Tarihin sahibi bu Türkler, yeniden, Şu yeryüzünde; nizamı kuran olacak… Türklük’ündür; ay ve yıldızlı al bayrak, İslamlığındır; o yeşil-siyah sancak. İkisinde cihana hakim kılacak, Turan soylu Türkler olabilir ancak… www.nafiztancaglar.com Batur Nafiz TANÇAĞLAR " Nafiz Çağlar Budunlu " 4 Ocak 2010 - K.Sinan/Bahçelievler/İst.

Yorumu gönderen: safa( s_erarihotmail.com ), 06.04.2008 16:06:52:
bu siteyi nasıl böyle yaptın arkadaş.bana bi yardımcı olsan.benim msnye nasıl yazdığını postayla gönderebilirmisin

Yorumu gönderen::27.01.2008 22:46:31
turkislamulkuculeri
turkislamulkuculeri
Kapalı

Selamun aleykum Yorumları ile davamıza - sitemize katkı sağlayan ülküdaşlarımıza teşekkür ediyoruz ...Baki dural



Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsmin:
E-mail adresin:
Siten:
Mesajınız:

 

Reklam
 
MEVZU BAHİS VATANSA GERİSİ TEFARRUATTIR
 

YOUTUBE VİDEOLAR

BİZİM SEÇTİKLERİMİZ

TÜRK TİTRE VE KENDİNE DÖN
 

EKLENECEK

TÜRKLÜK BEDENİMİZ İSLAMİYET RUHUMUZDUR
 
RUHSUZ BEDEN CESET OLUR
BAŞBUĞ ALPARSLAN TÜRKEŞ
 

HEPİNİZ BİRER TÜRK
BAYRAĞISINIZ BAYRAĞI YERE DÜŞÜRMEYİN LEKELEMEYİN KİRLETMEYİN
____________ Kendinizi
küçük görmeyiniz. Sizler büyük kuvvetsiniz. Vazifenizi hiçbir
 zaman unutmayınız. Kuvvet birliktir. Dâvamızın geleceği birliktedir.
 Birlik, beraberlik içinde olmaktır. ____________ İslâmiyeti
ele alıp Türklüğü inkâr etmek ihanettir. Bunun tersi de aynı derecede
 gaflet ve ihanettir. A.TÜRKEŞ

 
Bugün 18 ziyaretçi (22 klik) kişi burdaydı!
=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=
HAZIRLAYAN BAKİ DURAL